مقالات و پایان نامه ها

هدف لجستیک معکوس چیست؟

2.1.5. هدف لجستیک معکوس چیست؟

استمرار بهبود و رضایتمندی مصرف کننده، عمده ترین هدف یک سیستم لجستیک معکوس است. شرکت ها و سازمان های بزرگ با استقرار لجستیک معکوس می کوشند تا اعتماد مناسبی را از مصرف کنندگان و مشتریان خود به وسیله حذف محصولات معیوب خود از زنجیره تأمین کسب کنند، اما این بهبود برای اقلامی که توسط توزیع معکوس وارد چرخه لجستیک معکوس شده اند، دارای سطوح و طبقه بندی مجزایی است.

سطوحی که باید توسط یک سیستم کنترل موجودی منظم و دقیق پشتیبانی شود و آخرین اطلاعات مربوط به اقلام بازگشتی، از قبیل استفاده بودن یا نبودن کالا، مواد و یا اقلام عودتی را در اختیار سیستم قرار دهد تا تصمیم گیری در مورد نحوه ایجاد بهبود مستمر برای یک کالا یا ماده به خصوص انتخاب شود. (افقهی، 86)

و اما در لجستیک معکوس بهبود مستمر از طرق مختلفی می تواند استقرار یابد که در اینجا به آن ها اشاره می شود:

2.1.6. لجستیک معکوس و مراحل بهبود مستمر

همانگونه که در شکل 2-2 می بینیم، مراحل بهبود به ترتیب زیر است:

 

  • مصرف مجدد مستقیم:

این نوع از بهبود که توسط لجستیک معکوس خاصل می شود، شامل کالاهایی می شود که به دلایلی مختلف یا تعمیر نشده و یا از نظر سطح پیشرفت و مدل، ارتقاء داده نشده اند، اما تمیز شده و مستقیماً به مشتری بازگردانده می شود. برای نمونه می توان به پالت ها، شیشه ها و غیره اشاره نمود.

  • بازیافت مواد:

در این نوع بهبود، کالا کاربری خود را حفظ نمی کند. به عبارت دیگر هدف، استفاده از تمامی یا برخی از مواد یا کالای عودت داده شده است. مواد بهبود یافته از این طریق ممکن است در تولید محصول اصلی وارد فرآیند تولید شود و ممکن است برای استفاده در صنایع دیگر مورد استفاده واقع شوند، بازیافت مواد فاسد شدنی و تبدیل آن به کودهای آلی از جمله این فرآیندهاست.

  • تعمیرات:

اجزای کالاها و یا خود محصولات به ایستگاه های کاری برده می شوند که البته کیفیت قطعات و وسایل تعمیر شده، عموماً پایین تر از وسایل و اقلام جدید و نوع می باشد.

  • به روز کردن مجدد:

در این مرحله کالا یا اجزای محصول به روز می شوند اما به نحوی که تامین کننده ی کیفیت بالا برای مشتری و رعایت استانداردهای اولیه و عملیاتی کالای اصلی برای مصرف مجدد را دنبال می کند.

  • تولید دوباره (بازسازی و بهینه سازی):

در نوع از عملیات بهبود، کالاها به طور کلی دمونتاژ شده و مدول ها و قطعات به طور دقیق مورد بررسی و بازبینی قرار می گیرند و عناصر کهنه و فرسوده با عناصر جدید تعویض شده یا تعمیر می شود. اگر نیاز باشد، مدل محصول کالا ارتقاء داده شده و به روز آوری می شود. محصولات دوباره ساخته می شده ضمانت کیفی بالایی را دریافت می کنند و تحت ضمانت های جدید، محصول مشتریان عرضه می شود. در واقع، محصولات دوباره ساخته شده می توانند مانند همان محصولات اصلی با همان کیفیت و شرایط مجدداً فروخته شوند. البته دقت در بسته بندی مجدد کالا می تواند به روند رو به رشد استفاده از روش ساخت مجدد کالا و اقلام کمک کند. (عالم تبریز، 1388)

عواملی هستند که تحت عنوان عوامل بحرانی موفقیت در استراتژی لجستیک معکوس نقش عمده ای ایفا می کند؛ این عوامل عبارتند از: مدیریت کنترل، سیستم اندازه گیری و امور مالی و اقتصادی که از اهمیت شایانی برخوردارند به طور مثال، در بحث مدیریت و کنترل ترسیم جریان کار و نمودارهای مربوطه برای درک بهتر اجزا و روابط داخلی سیستم لجستیک معکوس بسیار ضروری است و یا اینکه وجود یک سیستم مدیریت محیطی برای ایجاد تمرکز و توجه بیشتر به محیط لازم است. همچنین اجرای برنامه های آموزشی برای همه ی افراد حاضر در شرکت ها، موسسات و مراکز موجود در زنجیره تامین لازم و ضروری هست و این موسسات و افراد مرتبط باید در فرآیند لجستیک معکوس دخالت داده شوند، چرا که مشارکت و یکپارچگی در کسب نتایج بهتر ضروری است. در بحث اندازه گیری، در لجستیک معکوس باید سیستم اندازه گیری مناسبی توسعه داده شود که نقاط ضعف و قوت فرآیند و نیز قابل قبول بودن اجرای برنامه ها را گزارش دهد. در بحث امور مالی و اقتصادی، باید منابع کافی برای استقرار لجستیک معکوس در نظر گرفته شود به عبارت دیگر برنامه ها و اقدامات موثر و بهره ور و افزایش دهنده موفقیت که در راستای استراتژی سازمانی هستند، باید توسعه و گسترش یابند. به هر حال، توجه دقیق و عمیق به استقرار لجستیک معکوس برای سازمان ها از اهمیت شایانی برخوردار است. حجم وسیع توزیع اقلام کالا و تنوع بسیار زیادی اقلامی که در برخی زنجیره های تامین وجود دارند و نیز توفیق در کاهش هزینه های لجستیکی و افزایش اطمینان، ایمنی و سلامت اقلام و کالاهای موجود در چرخه ی لجستیک این سازمان ها، ایجاد و اجرای نظام و فرآیند لجستیک معکوس و توزیع معکوس را می طلبد تا اقدامات شایسته ای در جهت کاربردی نمودن اصول لجستیک معکوس صورت پذیرند تا علاوه بر برخورداری از فواید بسیار زیاد اشاره شده، بزرگترین گام در راه بهبود و اصلاح سازمان لجستیکی منطبق با اصول علمی روز دنیا و مطابق با نیازهای لجستیکی و متنوع سازمان های مزبور برداشته شود.

 

 

تعمیر
به روز کردن مجدد
کالاهای در دسترس
انبار
تولید دوباره
اقلام- کالاهای بازگشتی
مشتری
کانال های توزیع
مصرف مجدد مستقیم
بازیافت

 

 

 

 

 

 

شکل 2-2 ؛ مراحل بهبود مستمر لجستیک معکوس

2.2. لزوم انتخاب تامین کننده لجستیک معکوس

امروزه مدیریت کارهای لجستیکی در سازمان ها و تشکیلات مدرن را می توان به نحو تصمیم گیری پیرامون توزیع کامل کالاها و خدمات شرکت متبوع تعریف کرد. آنچه که در این مدیریت، مورد توجه می باشند به حداکثر رساندن ارزش افزوده کالا و کاهش هزینه های شرکت می باشد. تجربیات بدست آمده حاکم از آن است که شرکت ها می توانند از فرآیند تحمیل کالا همانند خود کالا، به مزیت رقابتی فوق العاده ای دست پیدا کنند.

دلایل ذیل را می توان برای تشکیل این روند ارائه کرد:

  • وجود نیاز فزاینده برای پاسخ گو بودن بیشتر، در زمینه ی مقوله خدمات مشتری و تقاضای بازار؛
  • نیاز فعالیت های لجستیکی به تعهد سرمایه زیاد؛
  • توانایی کارکرد لجستیکی تسهیل کننده کلیدی و اصلی در ارزیابی عملکرد تمرکز زنجیره تامین.

یک شرکت تجاری به منظور انجام فعالیت های لجستیکی به صورت کارآمد و موثر باید یکی از گزینه های زیر را انتخاب کند.

  • شرکت می تواند خود راساً خدمات لجستیکی را انجام دهد؛
  • شرکت خود صاحب یک بخش لجستیکی مستقل بوده، یا اینکه اقدام به خرید یک شرکت لجستیکی بنماید؛
  • شرکت می تواند خدمات مورد نظر خود را خریداری کرده و از خدمات شرکت های مختلف که در زمینه امور لجستیکی فعال هستند، استفاده کند.

در حال حاضر شرکت های مختلفی علاقه مندی خودشان را به گزینه سوم، یعنی روش استفاده از خدمات ارائه شده توسط شرکت های مختلف، ابراز می کنند.

 

 

 

 

2.2.1. عوامل تشویق کننده شرکت ها به برون سپاری لجستیک معکوس

از عوامل متعددی که باعث تشویق شرکت ها به استفاده از روش برون سپاری می شود، عامل جهانی شدن فعالیت های تجاری می باشد که البته مهم ترین عامل نیز شمرده می شود. وجود رشد دائمی در بازارهای جهانی و منابع خارجی باعث افزایش تقاضا در کارکردهای لجستیکی شده است. نتیجتاً، کارکرد لجستیکی به طرف زنجیره های پیچیده تامین هدایت می شوند و مدیران حمل و نقل و توزیع بیشتری را در امور لجستیک در بر می گیرد. فقدان دانش ویژه سنت ها و زیرساختار کشورهای مقصد باعث می شود که شرکت ها به فروشندگان خدمات لجستیکی شخص ثالث رو بیاورند.

شهرت زیاد اصول و قواعد JIT یک عامل مهم دیگر تشویق کننده استفاده از روش برون سپاری است. پیچیدگی و هزینه های انجام کار در محیط JIT، باعث تشویق بسیاری از استفاده کنندگان این روش شده است که با استفاده از منابع خارج از ساختار شرکت خودشان، فعالیت های لجستیک معکوس خود را انجام می دهد.

از آنجایی که بهره برداری و استفاده از فناوری های جدید در داخل شرکت گرانقیمت و هزینه برمی باشند؛ شرکت ها می توانند به سادگی از مزایای فناوری های جدید در شرکت های طرف سوم استفاده کنند. از سوی دیگر، چند کاره بودن شرکت های طرف سوم، آنها را قادر می سازد تا بتوانند اصلاحاتی را در مورد کنترل، فناوری، محل قرارگیری و تبدیل هزینه های متغیر صورت دهند. این شرکت ها این قابلیت را دارند تا سیستم توزیع را مجدداً سازماندهی کرده، تا خودی را با تغییرات رخ داده در بازار تطبیق داده و با پیشرفت های فناوری هماهنگ سازد. شرکت های کوچک بیشتر تمایل دارند تا از خدمت شرکت های طرف سوم استفاده کنند. علت این مسئله آن است که شرکت های کوچک نیازمند دریافت کمک های فنی در زمینه های مختلف فناوری هستند. دو عامل کنترل هزینه و مدیریت موجودی عواملی هستند که بسیار مهم بوده و منجر به تشویق استفاده از روش برون سپاری می شود. دلایل مختلف و گوناگون دیگری پیشنهاد و مطرح می شود، لیست نمونه ای از این دلایل در جدول 2-2 ارائه شده است. (عبدالرزاق، 86)

 

 

عوامل تشویق کننده در شرکت به برون سپاری
–        اقدامات بهره وری اصلاح شده و بهبود یافته

–        افزایش در رقابت خارجی مؤثر از نظر هزینه

–        تقاضای مدیریت برای یک کمک مالی از همه بخش های شرکت

–        نیاز به انتقال سریع تر موجودی

–        نیاز به تولید انعطاف پذیر

–        نیاز شرکت به ارزیابی توان های بالقوه بازار آینده و فعلی برای محصول

–        سازمان دهی مجدد شرکت

–        توسعه مشارکت های زنجیره تأمین

–        تقاضای زیاد مشتری و آگاهی محیطی افزایش یافته

–        مشخص کردن و تعیین مزیت رقابتی کالا در بازار مصرف

–        تغییر در مدیریت

–        تسهیلات موجود و یا سیستم

–        تمرکز به روی ویژگی های موقتی مدیریت لجستیکی

–        تمایل به طرف سیستم های توزیع متمرکز

 

 

 

2.2.2. اهمیت استفاده از برون سپاری لجستیک معکوس

یکی از مهم ترین دلایل استفاده از شرکت های لجستیک معکوس طرف سوم، قابلیت و توانایی آن ها و داشتن مهارت کافی می باشد که دستیابی به این دو عامل بسیار مشکل است. (کانان، 2009).

واضح است که در یک شرکت لجستیکی قراردادی با مهارت ملی و منطقه ای می تواند حتی تأمین کننده یک نقش محلی از مشتری باشد. اگر چه شرکت ممکن است حتی هیچ گونه حضور فیزیکی در اموال و کارکنان نداشته باشد. در سطح مدیریت یا سطح استراتژیک، شرکت هایی که فاقد سیستم های اطلاعات پیچیده هستند، به نظر می رسد که احتمالاً به دنبال منابع خارجی برای فنون مدیریت و پایگاه های اطلاعاتی خود می گردند. که از پایگاه های اطلاعاتی در پیش بینی و پردازش چرخه جریان اطلاعات، استفاده نمایند. استفاده و بهره برداری از برون سپاری فعالیت های لجستیک معکوس به تأمین کنندگان طرف سوم، شرکت ها را قادر می سازد تا زمان بیشتری را برای پیگیری موضوعات مدیریتی و برنامه ریزی استراتژیک صرف کنند و به روی کفایت تجاری صرف، تمرکز کنند. (عبدالرزاق، 86)