مقالات و پایان نامه ها

سازمان  و فناوری اطلاعات

سازمان  و فناوری اطلاعات

همانگونه که در شکل ۲-۱ نشان داده شده، امروزه بین سازمان و فناوری اطلاعات، ارتباطی دو سویه وجود دارد. فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی باید با سازمان همراه شوند تا بتوانند اطلاعات مورد نیاز گروههای خاص از اعضای سازمان را فراهم نمایند.

فناوری اطلاعات
سازمان
 

ساختار سازمان، روشها و استانداردهای تولید، سیاستها، فرهنگ، محیط پیرامون سازمان، تصمیمهای مدیریتی

 

 

 

 

 

 

 

شكل 2-1: ارتباط دوسویه میان سازمان و فناوری اطلاعات

 

در تحقیقی که توسط هیتز انجام گرفت ارتباط سازمان و IT بصورت چهار معادله زیر بیان گردید:

  1. ساختار: تابعی از محیط درونی، محیط بیرونی، محیط وظیفه ای، پذیرش IT
  2. نگرش های مدیریت: تابعی از اهداف مدیریت برای IT، اشنایی مدیریت با IT، عملکرد، ساختار
  3. پذیرش IT: تابعی از اهداف مدیریت برای IT، محیط درونی، محیط بیرونی، محیط وظیفه ای و نگرش های مدیریت
  4. عملکرد: تابعی از اهداف مدیریت برای IT، محیط بیرونی، پذیرش IT، نگرش های مدیریت، ساختار

نخستین کار در امر تدوین برنامه فناوری اطلاعات، شناخت سیستمهای اطلاعاتی است که بیشترین انطباق  و اثربخشی را در راستای اهداف و اولویت های سازمانی دارد. شکل زیر ارتباط بین استراتژی کسب و کار، سیستم های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات را نشان می دهد]۲[.

استراتژیهای کسب و کار
·  تصمیمات کسب و کار

·  اهداف و جهت گیریها

·  تغییرات

استراتژیهای IS
·  بر پایه کسب و کار

·  مطابق نیازها

·  با تمرکز بر نرم افزارهای کاربردی

استراتژیهای IT
·  بر پایه فعالیتها

·  با هدف تامین و پشتیبانی

·  با تمرکز بر فناوری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل ۲-۲: ارتباط بین استراتژی کسب و کار، سیستم های اطلاعاتی و  فناوری اطلاعات

 

2-1-3- رویکرد سیستمی به فناوری اطلاعات در سازمان ها

رویکرد سیستمی به مسائل و سیستم ها به صورت کل نگریسته و به اجزای آن با توجه به نقشی که در کل دارند و با توجه به هدف سیستم نگاه می کند. تاکید اصلی بر یکپارچگی اجزای آن، برای رسیدن به هدف نهایی سیستم می باشد که این امر سبب شده رویکرد سیستمی بسیار موثر باشد.

در اکثر سازمان ها به دلیل عدم هماهنگی در هنگام تهیه این سیستم ها، در بخش های مختلف ناسازگاری وجود دارند. نداشتن نگاه یکپارچه و سیستمی باعث بروز مسائل زیر شده است:

  • افزونگی داده ها
  • وابستگی برنامه و داده
  • عدم انعطاف
  • نبود اشتراک داده ها و قابلیت دسترسی داده ها

عدم نبود دیدگاه نظام مند، یکپارچه و سیستمی باعث ایجاد جزایر اتوماسیون در سازمان می گردد]۲[.

 

2-1-4- ضرورت پذیرش فناوری اطلاعات در سازمان ها

شركتها باید نوآوری فناوری را به دلیل اثرگذاری  بر خود با رویكرد پذیرش آن ارزیابی کرده، و موقعیت خود را به عنوان نوآور یا خلاق، زود پذیرنده  یا دیر پذیرنده ها مطابق شكل معلوم کنند.  معمولا رویكردهای دیر پذیرنده و عقب مانده ها، انتخاب های پیش فرض نیستند. بدون برنامه ریزی موثر، شركتها مجبورند به سمت  رویكردهای دیر پذیرنده و عقب مانده ها در فناوری بروند. شکل زیر طول عمر و چرخه زندگی پذیرش فناوری را نشان می دهد:

 

عقب مانده ها             اكثریت انتهایی          اكثریت ابتدایی    پذیرنده های ابتدایی  نوآوران

شكل 2-3: چرخه زندگی پذیرش فناوری

 

  • نوآوران: نواوری فناوری، بعنوان نمونه بوسیله مجریان و بازیگران كوچك و چابكی که اغلب مقدمات كامل مدل های تجاری جدید را آماده می كنند، دنبال می شود. این شركت ها ریسك بالا و پتانسیل بازگشتی بالای را برای اثبات و اجرای مدل تجاری نو یا تغییر آن می پذیرند. در زمان موفقیت، این شركت ها مزایای نوآوری را تعریف می كنند، اما اغلب شركت های كوچك نمی توانند محدوده واقعی نفوذ در بازار و پاداش و نتیجه آن را اندازه بگیرند.
  • پذیرنده های ابتدایی: اگر نوآوری استراتژی کسب و کار اصلی را حمایت كند، شركتهایی با عملکرد برنامه ریزی تثبیت شده خوب و مناسب درموقعیتی برای پذیرنده های ابتدایی نوآوری های فناوری قرار می گیرند. شركتهای بزرگ می توانند از اهرم منابع همچون منابع مالی، انسانی و منابع رقیب و نفوذ در بازار برای بدست آوردن نوآوری ایجاد شده بوسیله مجریان و بازیگران كوچك و بردن آنها به محدوده بازار، و جمع آوری سهم عمدهّ سود از نوآوری تلاش می كنند. در رویكرد پذیرنده لبه حمله،  بعنوان الگویی تعداد زیادی از شركت های موفق امروزی می توان مایكروسافت، ای بی ام و سیسكو را نام برد.
  • اكثریت ابتدایی: اكثر پذیرنده های ابتدایی، پیروان سریعی هستند كه در بازی نوآوری می مانند. اكثر پذیرنده های ابتدایی قصد تصرف قیمت قابل توجهی از حق بیمه یك نوآوری را ندارند، بلكه این شركتها برای به حداقل رساندن ریسك پذیرش فناوری تصمیمات آگاهانه می گیرند. اگر فناوری مزیت مهمی در حمایت از استراتژی کسب و کار اصلی شركت تولید نمی كند، این رویكرد یك تصمیم مناسب است.
  • اكثریت انتهایی: برخی از سازمان ها در حمایت بازارهای مانند بخش دولتی و صنایع كنترل شده ممكن است یك استراتژی اكثریت انتهایی را انتخاب كنند، اما اغلب پذیرنده های آن با نتیجه ضعیف نقشه نوآوری فناوری مبهوت می شوند.
  • عقب مانده ها: علاوه بر نقشه ضعیف مرتبط با اكثریت انتهایی، عقب مانده ها نمونه های بارز و مشخص در مدیریت ناسالم هستند . فرایند های تصمیمات شكسته شده، اصطكاك و مشكلات داخلی سیاسی و خطوط نامشخص مسئولیت شركت های عقب مانده را نمایان می كند. این شركت ها شكست می خورند و عقب می مانند به این دلیل كه حتی زمانیكه تغییر مدل فناوری پیاده شده و نوآوری به كالا تبدیل شده و خروج یك مشتری آشكار است، درست واكنش نشان نمی دهند و به فكر نمی افتند.

معماران سازمانی مجبور به شناسایی فناوری های پراکنده و مدیریت  فناوری های جدید در سازمان ها هستند. اما در این راه  برای مقدمات و ارائه این فناوری ها در سازمان ها، خطرات و چالشهای وجود دارد که معماران سازمانی خود باید آنرا حل کنند.

پس برای به دست آوردن مزیت رقابتی، شرکت های پیشرو، استراتژی پذیرش فناوری مناسبی را با ارزیابی تاثیر نوآوری فناوری در بازار و ساختار صنعت، متعادل کردن ریسک ها  و پاداش ها، و انتخاب رویکردی که به بهترین وجه  پشتیبان استراتژی کسب و کار باشد، انتخاب می کنند]۳۰[.

 

2-2- برنامه های راهبردی

2-2-1- سند راهبردی

سند راهبردی بیانگر شكل­ها و روش­های بهره­برداری سازمان از فرصت­ها و مقابله با تهدیدهای برون و درون محیطی می باشد.

برنامه­ریزی راهبردی را می­توان یک نوع فلسفه برنامه­ریزی برای حل مسایل و مشکلات سازمان در ارتباط با محیط بیرونی آن دانست. نظریه­پردازان جدید، سازمان را به عنوان یک سیستم باز مورد نگرش قرار می­دهند که تداوم حیات آن منوط به تعدیل خود در مقابل تغییرات محیط خارج است. به عبارت دیگر سازمان برای مبارزه با آنتروپی، باید همگام با تحولات و دگرگونی‌های محیط خارجی، خود را متحول سازد، چه در غیر اینصورت رو به زوال و نابودی خواهد رفت]۶[.